Znaczenie analizy dyspersji fazy repolaryzacji komór

Odstęp QT należy do podstawowych parametrów diagnostycznych EKG, ponieważ odcinek ten odgrywa decydującą rolę w reprezentacji procesów repolaryzacji. Wydłużenie odstępu QT może być wrodzone lub nabyte - w wyniku działania leków lub zaburzeń elektrolitowych (hipokalemia, hipomagnezemia, hipokalcemia) lub zatrucia. Wśród leków przyczyniających się do wydłużenia odstępu QT jest wiele leków antyarytmicznych powodujących zwolnienie repolaryzacji i leków antydepresyjnych. Występowanie wydłużonego QT zwiększa częstość występowania wielokształtnego częstoskurczu komorowego (torsade de pointes), który może prowadzić do migotania komór.

W przypadku niejednorodności procesów repolaryzacyjnych w mięśniu serca, czas trwania odstępu QT w poszczególnych odprowadzeniach rejestracji wielokanałowej może znacznie się różnić. Analiza dyspersji końca załamka T (ang. QT-dispersion) w poszczególnych odprowadzeniach może być przydatna:

- do oceny ryzyka wystąpienia arytmii komorowych oraz nagłej śmierci,

- jako praktyczna metoda kontroli efektywności i bezpieczeństwa leczenia środkami antyarytmicznymi,

- do oceny niebezpieczeństwa pojawienia się arytmii w wyniku stosowania leków, zwłaszcza z grupy oddziałującej na przebieg procesu repolaryzacji.

W przebiegu choroby niedokrwiennej serca, w obrębie istniejących stref niedokrwienia często obserwowane jest rozproszenie repolaryzacji i powiększenie dyspersji QT. Zwiększenie wartości dyspersji QT jest uznanym czynnikiem ryzyka groźnych arytmii komorowych i nagłego zgonu w chorobie niedokrwiennej serca.

Najczęściej poruszane problemy

Analiza długości interwału QT może być przeprowadzona z uderzenia na uderzenie, natomiast analiza dyspersji wymaga uśrednienia kilkudziesięciu ewolucji serca w celu eliminacji wpływu szumu, który zagraża dokładności pozycjonowania końca załamka T w indywidualnym odprowadzeniu. Informatyk przystępujący do projektowania procedur analizy dyspersji fazy repolaryzacji komór powinien wziąć pod uwagę następujące zagadnienia:

czy pomiar początku zespołu QRS wykonywać wspólnie, czy niezależnie dla każdego z odprowadzeń?

jaka metoda pomiarowa zapewnia najdokładniejsze wyznaczenie końca załamka T w poszczególnych odprowadzeniach dla potrzeb analizy dyspersji QT?

czy wyznaczenie długości odstępu QT oprzeć na statystyce punktów końcowych wyznaczonych w indywidualnych odprowadzeniach, czy wyznaczyć ten punkt dla wybranego odprowadzenia, albo sygnału pochodnego wielu odprowadzeń?

jak skompensować zmiany długości odstępu QT spowodowane zmianą częstości rytmu serca?

czy w obawie przed wpływem opóźnienia sprzężenia QT/RR wykluczyć analizę dyspersji dla fragmentów zapisu, na których wahania częstości rytmu przekraczają ustaloną wartość?

ile ewolucji rytmu dominującego powinno być uśrednianych (wybiórczo uśrednianych) dla zapewnienia oczekiwanej wiarygodności analizy dyspersji?

czy przeprowadzać analizę konturu tylko dla klasy dominującej, czy także dla pozostałych klas pobudzeń o morfologii nadkomorowej?

Uwagi praktyczne dotyczące analizy repolaryzacji komór

Obliczenie dyspersji interwału QT jest prowadzone na sygnałach uśrednionych ewolucji serca we współbieżnie rejestrowanych kanałach elektrokardiogramu. Podczas uśredniania istotne jest zapewnienie jak najlepszej synchronizacji uwzględnianych ewolucji. Kwalifikacja ewolucji powinna uwzględniać zakres czasowy oraz podobieństwo kształtu – dobrym pomysłem jest warunek przynależności ewolucji do tego samego klastra. Zwykle punktem odniesienia pomiaru długości i dyspersji interwału QT jest początek zespołu QRS wyznaczony wspólnie dla wszystkich analizowanych kanałów.

Koniec załamka T obliczony wspólnie dla wszystkich kanałów może być punktem wyjścia dla obliczania indywidualnego położenia punktu końcowego załamka T w poszczególnych odprowadzeniach. W niskiego stosunku sygnału do szumu punkt końcowy załamka T może być wyznaczony bardzo niepewnie, w przypadku złej jakości sygnału należy odstąpić od wyznaczania dyspersji QT.

Do wyznaczania końca załamka T w indywidualnym odprowadzeniu powszechnie wykorzystywane są techniki aproksymacyjne:

wyznaczenie stycznej do zstępującego ramienia załamka T w punkcie o maksymalnej prędkości, wyznaczenie punktów przecięcia przez styczną linii izoelektrycznej i poziomu maksimum T, na koniec odłożenie za punktem przecięcia izolinii przez styczną odcinka od wystąpienia maksimum T do przecięcia stycznej; koniec odcinka na izolinii jest końcem załamka T,

wyznaczenie punktu o maksymalnej prędkości na zstępującym ramieniu załamka T, wyznaczenie najlepiej dopasowanej paraboli do punktów chronologicznie późniejszych, ale poprzedzających globalnie wyznaczony koniec załamka T, na koniec określenie położenia wierzchołka takiej paraboli, położenie to jest końcem załamka T,

wyznaczenie odwrotnej transformacji długości krzywej, a następnie wyznaczenie dokładnego położenia końca załamka T przez detekcję maksymalnej odchyłki krzywej wyznaczonej przez kolejne wartości transformacji od jej liniowego przybliżenia pomiędzy wartością maksimum i punktem początkowym zespołu QRS bieżącej ewolucji.

Analiza dyspersji może być uzupełniona analizą korelacji informacji o zakończeniu T w poszczególnych kanałach uwzględniającą współczynniki wagowe faworyzujące kanały o lepszej jakości sygnału.

Dodatkowe informacje